فرهنگ و اقتصاد (2)

 

 

 

 

اقتصاد فرهنگ ساز است: کارل مارکس  و  ماتریالیسم    تاریخی

 

بر اساس نظریه ماتریالیسم تاریخی، جوامع در طول زمان و طی یک فرایند پیچیده به سمت مرحله آرمان شهری نهایی در حال حرکتند. این پیشرفت از طریق تغییر در شرایط اقتصادی و تغییر تکنولوژی به وقوع می پیوندد. بنابراین تغییرات اقتصادی و تکنولوژیک، تعیین کننده و پیش برنده تغییرات فرهنگی و اجتماعی است. به بیان مارکس، اقتصاد (زیربنا) تعیین کننده فرهنگ (روبنا) است. از آنجا که در ماتریالیسم تاریخی، اقتصاد نیروی اصلی پیش برنده است، معمولاً از ماتریالیسم تاریخی به عنوان نوعی جبرگرایی اقتصادی یاد می شود . البته باید گفت که این برداشت از نظرات مارکس و انگلس، یک برداشت ساده و سطحی است و اگر به هسته اصلی فلسفه مارکس که ماتریالیسم دیالکتیک است دقت شود، این برداشت چندان هم درست نمی نماید.

اگر چه ماتریالیسم مارکس ازماتریالیسم سنتی فوئرباخ1تأثیر گرفته است، اما به ماده به معنای فیزیکی اش اشاره ندارد و ماده را در معنای واقعیت اجتماعی2به کاربرده است. در ماتریالیسم سنتی، ماده3اصل و ذهن4فرع است اما در ماتریالیسم تاریخی، اقتصاد یا ماده اجتماعی5اصل یا زیربنا و سیاست و فرهنگ و… روبنا و محصولات فرعی آنند

.

تا اینجا به نظر می رسد که مارکس به نوعی جبرگرایی اقتصادی اعتقاد دارد. اما ماتریالیسم مارکس، دیالکتیک است و به نوعی به رابطه دوطرفه ماده یا زیربنا و ذهن یا روبنا دلالت دارد. به نظر مارکس اگرچه ماده (زیربنا) تعیین کننده ذهن (روبنا) است اما این رابطه یکطرفه نیست: اقتصاد تعیین کننده فرهنگ است اما فرهنگ نیز تعیین کننده چگونگی کنش و واکنش جامعه با شرایط و تغییرات اجتماعی است

ماتریالیسم تاریخی مارکس پیچیده‌تر از آن است که بتوان یک رابطه سیستماتیک میان فرهنگ و اقتصاد را از آن استخراج کرد اما تلاش هایی که برای تفسیر نظرات وی شده است توسط بوربلکا (1982) جمع‌بندی شده و آن رامی‌توان این گونه بیان کرد:

دیالکتیک و تعامل میان عمل مادی6و روابط مادی زیربنا را شکل میدهد که خود در یک دیالکتیک دیگر با روبنا در تعامل است. تعامل میان زیربنا و روبناشرایطاجتماعی را شکل می‌دهد که خود در عین حال با آگاهی در یک رابطه دیالکتیکی به سر می برد(شکل42

انجام مطالعات تجربی بر مبنای نظریه ماتریالیسم تاریخی مارکس و انگلس به دلیل ماهیت تئوریک و طبیعت داده‌ها کار دشواری است اما آنچه که در یک شمای کلی قابلیت آزمون دارد فرضیه های فرعی این نظریه اند . اینکه آیا افزایش ثروت موجب تغییر در فرهنگ می‌ شود ؟ آیا جوامع ثروتمندتر ، فردگراتر نیز هستند ؟مطالعه فرانکی و هاستفید7(1991) شواهدی دال بر پاسخ مثبت به این

/ 3 نظر / 40 بازدید
آپلودکده

200 گیگابایت فضا برای فایل های شما با ماندگاری دائمی و سرعت دانلود و آپلود نامحدود . با پرداخت فقط ده هزار تومن ماهیانه فضای اختصاصی برای وبلاگ خودتون داشته باشید. برای خرید به لینک زیر بروید . http://uploadkadeh.ir/premium.html

آپلودکده

200 گیگابایت فضا برای فایل های شما با ماندگاری دائمی و سرعت دانلود و آپلود نامحدود . با پرداخت فقط ده هزار تومن ماهیانه فضای اختصاصی برای وبلاگ خودتون داشته باشید. برای خرید به لینک زیر بروید . http://uploadkadeh.ir/premium.html

آپلودکده

200 گیگابایت فضا برای فایل های شما با ماندگاری دائمی و سرعت دانلود و آپلود نامحدود . با پرداخت فقط ده هزار تومن ماهیانه فضای اختصاصی برای وبلاگ خودتون داشته باشید. برای خرید به لینک زیر بروید . http://uploadkadeh.ir/premium.html